Kurumsaldan KOBİ’ye veya scale-up’lara geçiş, her iki taraf için de dönüşüm gerektirir. Profesyonellerin adaptasyonu kadar, patronların da doğru liderlik anlayışını benimsemeleri şarttır.

Başarıyı, yalnızca çalışanların geçmişinden ya da büyük şirketlerin prestijinden beklemek yerine, ortak hedefler doğrultusunda sürdürülebilir bir kültür inşa etmek uzun vadede kazanç sağlayacaktır.

Performans, başarı, sonuçlar kişinin geldiği yerle değil, ortaya koyduğu değerle ölçülür.

Kurumsallık pek çok açıdan bir işletmenin üstün seviyede olduğunu belirten bir gösterge değil. Hatta pek çok kurumsal görünen yapı çok daha fazla sistemik eksikliğe ve kültür yozlaşmasına yatkın. Öte yandan organizasyonel yapı olarak çalışanların stres düzeylerini azaltan, şirket kültürünü netleştiren, patronların temel amaçlarına odaklanmasını tesis eden ve iletişim yapılarının belirliliğiyle disiplinli çalışmaya olanak tanıyan ve işleyişi ya da operasyonları acayip ivmelendirebilen bir düzen hali.

KOBİ’lerde Kurumsala Alışık Profesyonellerin Adaptasyon Zorlukları ve Çözümleri

Kurumsal hayattan KOBİ’lere geçiş yapan yöneticiler, çoğu zaman alışık oldukları yapıların ve süreçlerin dışında bir gerçeklikle karşılaşırlar.

KOBİ’lerin doğasında daha hızlı karar alma, çoklu görev yürütme ve pratik çözümler üretme kültürü vardır.

Ancak bu kültür, bazı zorlukları da beraberinde getirir:

• Süreçlerin Belirsizliği: Görev tanımlarının net olmayışı, sorumlulukların kişiden kişiye değişmesi, profesyonellerin iş yükünü artırır.
• Kaynak Yetersizliği: 1 kişinin 3 kişi gibi çalışması gerektiği durumlar, verimlilik üzerinde baskı oluşturur.
• İletişim ve Organizasyon Eksikliği: Resmi toplantılar yerine kantin sohbetleri ya da spontane karar mekanizmaları devreye girer.

Başarı Hikayeleri: Neden Bazıları Başarır?

Bu zorlukların farkında olarak geçişi yapanlarla bunun farkında olmayanlar arasında farklar olacaktır.

Yönetimsel roller bazen stratejik olabilir bazen olmaz; her iki halde de sahada aktif olmak, masa başı analizleri sahadaki gerçeklerle buluşturmayı gerektirir.

Bu operasyonların içine girerek süreçleri yerinde gözlemlemek, çalışanların karşılaştığı zorlukları anlamak ve geri bildirimleri doğrudan toplamakla olur.

Planlama aşamasında teorik çözümler üretmek yerine, küçük saha testleriyle bu çözümleri doğrulamak ve iyileştirmek daha sürdürülebilir sonuçlar doğurur.

Aynı zamanda, çalışanların endişelerini birebir dinlemek ve onları sürece dahil etmek, genelde dönüşümlerde ve patronların istedikleri uygulamalarda direnci kırarak değişimi kolaylaştırır. İşin mutfağını anlamak, stratejinin uygulanabilirliğini artırır ve kararların somut veriler üzerinden alınmasını sağlar. Böylece strateji, sahada hayat bulan, gerçeklerle beslenen ve herkesin sahiplenebildiği bir yapıya dönüşür.

Bu durumlara uyum sağlayamayan şirketler, kısa sürede çalışanlarını zorlarlar, tükenmişlik hissine sebep olurlar ya da bu KOBİ’lerin kültürüne ayak uyduramayanların uzaklaşmasıyla karşılaşırlar. Fakat asıl mesele çalışanın uyum sağlaması değil, bir işi bitirip sonuçlandırmak için kendini zorluyor olmasıdır. Çalışanların bu şekilde zorladığını gözlemleyip, sonuçları fazlasıyla alan patronlar tek taraflı fedakarlık bekliyorlarsa; bu kültürü değiştirmek gerekir. Kobi olsun olmasın, startup veya değil her firmanın kültürü ile yöneticinin kendi çalışma kültürünün uyumsuzluğu “ayrılmayı düşünen çalışan” yaratırken, yeterliyi beğenmeyen, fazla mesailer yaratan, tanımsız görevler, plansız süreçlerle, yapılması beklenen işi yapana robotmuş gibi davranıp un ufak kısmında daha iyisini bekleyen, pozitif iş ve iletişim yaklaşımlarından kolay vazgeçebilen, bir işgücü olan çalışana 3 değil, 5 kişilik iş çıkartan,  “görüntü” odaklı kültürlerde başarı imkansız gibidir.

Yine küçük şirketlerde her şeyin nötr olduğu varsayımını bir kenara bırakabilirsek, buna rağmen sonuç alanlar, somut veri ortaya koyabilenlerin ciddi başarı kaydedettikleri görülmektedir. 

Kurumsal tecrübeye sahip olup KOBİ’lerde fark yaratan profesyonellerin ortak özellikleri şunlardır:

1. Liderlik Becerileri: Kendi rolünün ötesinde ekip motivasyonunu artıran, sorumlulukları doğru delege eden liderler başarı sağlar. Şirkette pozitif kültürün yayılması gerekir.  
2. Çözüm Odaklılık: Bilgi ve tecrübelerini doğrudan uygulamaya dökmek. Planların, analizlerin ve raporların verilerini ve sonuçlarını sahadan almak. Operasyona katılmak, mutfağa inmek ve mutfaktakilerle yan yana beraber çalışmak.
3. Dürüstlük ve Hoşgörü: KOBİ’lerin dinamik yapısında güven ilişkisi kurmak, uzun vadeli başarıyı getirir. Çalışanlara asla vaatler vermemek, çalışan memnuniyeti ve süreç iyileştirmelerinin ortak potada eritmek.
4. Çok yönlülük: Küçük yapılar, bireylerin çok yönlü beceriler kazanmasını sağlar. Bu dönüşümü kabul edenler, hızlı uyum sağlar. 
5. Hızlı Öğrenme: Hızlı uyum gerekliliği, hızlı öğrenmeye sebep olur. Öğretici yönetici olmak, bilgiyi paylaşamaya açık olmak.

Patronların rolü ise başarıya zemin hazırlamaktır. Başarılı bir KOBİ kültürü oluşturmak, yalnızca çalışanların çabasıyla mümkün değildir.

Patronlar, liderlik tarzlarını gözden geçirip şu adımları atmalıdır:

• Yetkinlik Odaklı Değerlendirme: Çalışanların geçmiş tecrübeleri yerine, mevcut performanslarını ve somut katkılarını ölçen bir sistem kurmak.
• Süreç Yönetimi: Görev tanımlarını netleştirmek ve çalışanların sorumluluk alanlarını belirlemek. Gerekiyorsa daraltmak, maaşları ve ödül sistemlerini buna göre yapmak. Özel profesyonellere esneklik ve gerçek, pratik, etkili “çalışan wellbeing” uygulamaları yapmak.
• Destekleyici Liderlik: Çalışanların potansiyelini ortaya çıkaracak ortamı yaratmak amacıyla yakın iletişim, kazan kazan yaklaşımı ve uzun vadeli gelişimlerine yatırım yapmak.
• Süreğen Pozitif Yaklaşım: Çalışanları zaten zorlu ve yapılanmamış olan iç yapınızı atlatmaları için hatalara paye veren, ekleme ve gelişim yapmaya müsamahalı kendi güvenen ve hesaplanmış risklerle yaşayan bir yönetim profili benimsemek.  

Şirket kültürüne yansıtan uygulamaları anlatan “Gelişimi ve başarıyı beslemek” yazıma buradan, “yöneticilerin dikkat etmeleri gereken iş davranışları”nı incelemek için buraya tıklayabilirsiniz.